چکیده

حکومت امام علی (ع) در سال ‎۳۵ هجری، در پی انقلاب به وجود آمد که طی آن اکثریت مردم جامعه به خاطر اقدامات خلیفه وقت(عثمان) بر علیه او شوریدند. انقلابیون علت را کارهای خلاف عثمان بدعتها و تبعیض های ناروا شمردند. پیشنهاد بیعت با امام در روز قتل عثمان، ایشان را در وضعیتی خاص قرار داد. از یک سو وضعیت اسف بار جامعه و یگر سو آگاهی ایشان از تغییر روحیه مردم و بازگشت آنها به ترتیب جاهلیت امام را در دو راهی فبول و عدم قبول قرار داد. سرانجام با اصرار شورشیان و صحابه که در مدینهبودند و احساس وظیفه و مسئولیت در قبال عامه مردم خلافت را پذیرفتند. اما از همان روز اول خلافت زمزمه های مخالفت با ایشان آغاز گشت؛ که بدنبال خود بحران‌هایی عمیق را در حکومت امام ایجاد کرد. در این پژوهش به دنبال این سؤال که علت اصلی مشکلات امام چه بوده است؟! به این فرضیه توجه کردیم که ریشه آن به تغییر روحیه و بازگشت مردم به سنتهای پیشین خود، خصوص نظام جاهلی گذشته یعنی نظام قبایل بر میگردد، در فصل اول به چارچوب بحث از مباحث سیادت سنتی ماکس وبر اشاره نمودیم. در فصل دوم به بررسی اوضاع سیاسی اجتماعی عربستان قبل از بعثت پرداختیم در ادامه به وضعیت جامعه در عصر پیامبر و خلفا اشاره کردیم و برخی عناصر جاهلی را درآن یافتیم. و در فصل چهارم نیز برخی مشکلات امام را به طور ریشه‌ای بیان کردیم و آنها را در دو دسته مشکلات سیاسی و اجتماعی قرار دادیم و نتیجه گرفتیم که از عوامل ایجاد این مشکلات، سنتی بودن مردم جامعه و بروز اخلاق جاهلی بوده است.

دانش آموخته

• زهرا روح اللهی امیری

استاد راهنما

• سید حسین فلاح زاده

  دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• حسین مفتخری

  استاد گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی