چکیده

عدالت یکی از مهمترین اهداف جامعه بشری است که بدنبال تأمین اهداف تربیتی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و ... میباشد. بر خلاف اندیشه برخی از متفکرین که تحقق عدالت را موجب سلب آزادی افراد در جامعه میدانند، ما بر آن شدیم تا پژوهشی پیرامون عدالت و آزادی در نهج البلاغه با تکیه بر شرح ابن ابیالحدید را آغاز نماییم. و لذا سؤال اصلی را اینگونه ارائه دادیم که از نظر حضرت علی(ع) چه رابطه ای بین آزادی و عدالت وجود دارد و در جواب فرضیه ما این شد که در اندیشه امام علی(ع) آزادی مبتنی بر عدالت است و اینکه در اندیشه حضرت عدالت مبتنی بر آزادی است، بعنوان فرضیه رقیب قرار گرفت. این پژوهش شامل مقدمه و سه فصل میباشد که فصل اول با عنوان مفهوم عدالت از دیدگاه امام علی (ع) را به دو بخش تقسیم نمودیم. در بخش اول به مفهوم عدالت از نگاه کلی پرداختیم و سپس مفهوم عدالت از نگاه حضرت علی(ع) رابررسی نمودیم. فصل دوم را با عنوان مفهوم آزادی از دیدگاه امام علی(ع) شروع نموده و آنرا نیز به دو بخش تقسیم نمودیم که در بخش نخست به مفهوم آزادی از دید کلی پرداختیم و در بخش دوم به مفهوم آزادی از دیدگاه حضرت پرداختیم. فصل سوم با عنوان "ترجیح عدالت بر آزادی در اندیشه و سیره امام علی(ع) شامل سه بخش میباشد. در بخش نخست مصادیقی از توجه حضرت به عدالت را آورده‌ایم و در بخش دوم مصادیقی از توجه حضرت به آزادی و در بخش سوم بصورت مقایسه‌ای بررسی نمودیم که توجه حضرت به عدالت بیشتر بوده یا به آزادی" و در قسمت آخر به نتیجه گیری پرداختیم و به این نتیجه رسیدیم که حضرت به عدالت و آزادی، هر دو توجه میدادند اما در مورد تعارض، عدالت را مهمتر از آزادی میدانستند و معتقد بودند عدالت اساس حکومت است و با تحقق عدالت آزادیهای عمومی نیز تأمین خواهد شد و عدالت مانعی بر سر راه آزادی نخواهد بود.

دانش آموخته

• سیده خدیجه حسینی خلیلی

استاد راهنما

• داود فیرحی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران

استاد مشاور

• منصور میراحمدی چناروئیه

  استاد تمام گروه علوم و اندیشه سیاسی و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی ، رئیس پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی