چکیده

عدالت اجتماعی مفهوم اصلی در اندیشه سیاسی اسلام است و در طول تاریخ یکی از اساسی ترین آرزوهای انسان تحقق بخشیدن به این آرمان بوده است، و مکتب ها و اندیشه های گوناگون بشری و الهی راه حلهای متفاوتی برای تبیین و استقرار آن پیشنهاد کرده‌اند. ما در این پژوهش سعی نمودیم مفهوم عدالت اجتماعی را از دیدگاه شهید صدر بررسی نماییم، سئوال اصلی تحقیق این بود که مفهوم عدالت اجتماعی در اندیشه سیاسی شهید صدر چیست؟ برای پاسخ به این سئوال در بخش اول تحقیق که خود شامل سه فصل است. در فصل نخست کلیاتی در مورد عدالت اجتماعی عنوان گردید، در فصل دوم و سوم عدالت اجتماعی در اندیشه مارکسیسم و لیبرالیسم مطرح شد و هدف از این دو فصل فراهم سااختن چارچوب نظری مناسبی است که بر اساس آن بتوان دیدگاه شهید صدر را در فصول بعدی توضیح داد. مباحث این بخش نشان داد که از نظر لیبرالها، عدالت اجتماعی مفهومی است که در خدمت مالکیت خصوصی و فزونی خواهی فردی و اصالت فایده قرار گرفته است. در حالیکه از نظر مارکسیست ها به مفهوم نادیده گرفتن منافع فردی در جهت برقراری منافع جمعی و عدالت عمومی است. در بخش دوم خود شامل سه فصل است. در فصل نخست به زندگی نامه شهید صدر پرداخته شده است و در فصل دوم به بررسی مفهوم عدالت اجتماعی در اندیشه صدر پرداخته شد و مطرح شد که عدالت اجتماعی از دید صدر عبارت است از استحقاق حقوق افراد و وضع امور در جای مناسب خود براساس استقامت و اعتدال. در فصل سوم دیدگاه شهید صدر نسبت به عدالت لیبرالی و مارکسیستی مطرح شد و با نقد دیدگاه آنان نسبت به عدالت اجتماعی، چگونگی جمع برابری سیاسی و اقتصادی از نظر وی توضیح داده شد. و بدین ترتیب فرضیه پژوهش که در اندیشه صدر عدالت اجتماعی به مفهوم برابری است و در اندیشه ایشان میان برابری اقتصادی و سیاسی نوعی رابطه توازن برقرار گردیده است. آزمون و اثبات گردید.

دانش آموخته

• فاطمه غفوری

استاد راهنما

• منصور میراحمدی چناروئیه

  استاد تمام گروه علوم و اندیشه سیاسی و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی ، رئیس پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی

استاد مشاور

• نجف لک زایی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی