چکیده

علوم پزشکی به عنوان یکی از علوم مورد نیاز بشر , همیشه دارای ارزش و جایگاه خاصی بوده است و به عنوان یکی از علوم حیاتی -کاربردی در جوامع انسانی مطرح بوده و هست. این دانش ها در طول تاریخ , سیر تکاملی خود را طی کرد و در مواقعی رکود نیز داشته و در دوره هایی به شکوفایی و درخشندگی خاصی دست یافته است و آن شکوفایی هم تحت تاثیر اعتقادات ,فرهنگها ,اوضاع اجتماعی ,اقتصادی و علمی ,...قرار داشته است. در دوره اسلامی نیز این دانش ها فراز و نشیب هایی را طی کرده است و در مدتی به شکوفایی و اوج خود رسیده است این مدت شکوفایی که در قرن های سوم تا هفتم هجری قمری به وقوع پیوست شاهد تحولات مهمی در تاریخ علم بوده است و در این زمان علاوه بر خدمات , آموزش ها و پژوهش ها , آثار و نگاشته های ارزشمندی در طب پدید آمده است . در این پژوهش که به روش کتابخانه ای و به صورت توصیفی- تحلیلی به سامان رسیده است به بررسی سیر نگاشته های طبی در قرن های سوم تا هفتم هجری قمری پرداخته شده است . این پژوهش که در سه فصل تنظیم شده است , نشان می دهد که نویسندگان مختلفی , آثار علمی-طبی گرانبهایی در این دوره پدید آمده است و در بسیاری از زمینه های می توان به نوآوری ها و دستاوردهای آنان اذعان کرد و از آنها در جهت رفع نیازهای کنونی نیز بهره برد . از نتایج این پژوهش اینکه متاسفانه عدم آگاهی و به کارگیری تجربیات برگرفته از تاریخ بویژه تاریخ علم پزشکی هزینه های گزافی را برجامعه علمی تحمیل می کند و باعث دوباره کاری ها و موازی کاری های فراوان می گردد. کلید واژه ها: نگاشته های طبی, قرن های سوم تا هفتم هجری قمری, تاریخ پزشکی,نویسندگان نگاشته های طبی, تمدن دوره اسلامی.

دانش آموخته

• رضا دادگر

استاد راهنما

• مهدی محقق

  مهدی محقق (متولد ۱۰ بهمن ۱۳۰۸ خورشیدی) نویسنده، علامه، ادیب، فقیه، مجتهد، نسخه‌پژوه و پژوهشگر تاریخ پزشکی اسلامی، مصحح و شارح کتب ادبی و فلسفی و فقهی، استاد دانشگاه تهران است. وی در شهر مشهد به‌دنیا آمد و دارای مدرک دکتری الهیات و معارف اسلامی از دانشگاه تهران و دکتری زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران است. وی بنیان‌گذار دائرةالمعارف تشیع و عضو سابق هیئت امنای بنیاد دائرةالمعارف اسلامی و رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و مدیر مؤسسهٔ مطالعات اسلامی دانشگاه تهران ـ دانشگاه مک‌گیل و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.

استاد مشاور

• سید حسین فلاح زاده

  دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام