چکیده

جایگاه و سیره ائمه در برابر خلفای معاصرشان موضوعی ناشناخته نیست، آنچه می تواند جالب توجه و حائز اهمیت باشد، موضعگیری دیگر اعضاء خاندان اهل بیت در برابر حاکمیت زمانه شان است. در پژوهش حاضر کوشیده ام به بررسی این موضوع بپردازم. سؤال اصلی این پژوهش چنین است: عملکرد و مواضع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سادات حسینی در برابر حکومت مروانیان چگونه بوده است؟ چرا؟ درباره عملکرد و مواضع سیاسی سادات حسینی در رویارویی با مروانیان دیدگاهها و نظریات متفاوتی ارائه شده است، لیکن نگارنده بر این باور است که به خاطر وجود ناگوار سیاسی، شکست حرکتهای نظامی آن دوره و ضعیف شدن مبانی دینی در جامعه، سادات حسینی از اقدامات آشکار سیاسی دست کشیدند و در پوشش تقیه در عرصه‌های گوناگون، فرهنگی، سیاسی و غیره در برابر خلافت مروانیان به فعالیتهای خودشان ادامه دادند و از این رهگذر مشروعیت خلافت را زیر سؤال بردند. تحقیقی را که پیش رو دارید، پژوهشی در باره وضیعت سادات حسینی در عرصه خلافت مروانیان است و سعی شده تا دیدگاهها، روایات تاریخی و حدیثی که درباره عملکرد آنها ارائه گردیده مورد کند و کاو و تفحص قرار بگیرد و به سؤالاتی همچون: چرا سادات حسینی در این عرصه دست به شمشیر و قیام نزدند؟ چه مواضع و عملکردی را در رویارویی با خلافت مروانیان اتخاذ کردند؟ و چرا ائمه (امام سجاد - امام باقر و امام صادق (ع)) که از رهبران شیعه در این عصر بوده‌اند اهل بیت و شیعیان را از نزاع ب حکومت بر حذر می داشته‌اند؟ پاسخ داده شود. با توجه به این امور بود که مطالب پایان نامه حاضر را بدینگونه تنظیم کردم. سازماندهی این پژوهش از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول دارای سه فصل است که در فصل اول به معرفی خلفای مروانی و به چگونگی سقوط و ظهور آنان و در فصل دوم به جایگاه و معرفی سادات حسینی و در فصل سوم به اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی عصر مروانیان پرداخته شده است. بخش دوم نیز دو فصل دارد که در بخش اول نقش فرهنگی - اجتماعی و سیاسی امامان شیعه و در فصل دوم برخورد و عملکرد فرهنگی و سیاسی فرزندان ائمه در عصر مروانیان مورد بررسی قرار گرفته است. در پایان نیز به نتیجه گیری پرداخته و فهرستی از منابع و مأخذ خود ارائه کرده‌ام.

دانش آموخته

• رضا جعفری نوقاب

استاد راهنما

• سید حسین فلاح زاده

  دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• حسن حضرتی

  دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران