این پژوهش با سؤال اصلی چه زمینهها و عللی باعث صلح امام حسن با معاویه شد؟ آغاز می شود و با سه بخش در پی اثبات این فرضیه است که امام حسن با توجه به دلایل چندی ناگزیر شدند صلح بپذیرند این دلایل را نمیتوان شرایط اجتماعی ناشی از اوضاع خارجی و اوضاع داخلی عراق، جامعهای با عناصر متضاد و ساختار قبیلهای حاکم بر آن، سپاهی ناهماهنگ، فقدان جبهه نیرومند، قدرت برتر معاویه و نیرنگ او بیزاری سپاهیان از جنگ به علت جنگهای پی در پی در زمان حضرت علی نام برد. برای اثبات این فرضیه در ابتدا لازم بود بعد از مقدمه یک معرفی کامل از زندگی امام حسن مجتبی ارائه شود لذا بخش اول به زندگینامه آن حضرت اختصاص داده شد و زندگی حضرت در مقاطع مختلف یعنی دوران پیغمبر اکرم و دوره سه خلیفه اول و دوران حکومت حضرت علی بررسی شد. در بخش دوم که با عنوان بیعت با امام حسن و حکومت آن حضرت نامیده شد بیعت در حکومت اسلامی و سپس پیشوایی آن حضرت و بیعت با او به عنوان حاکم اسلامی و دوران کوتاه حکومتش مورد توجه قرار گرفت. در بخش سوم به علل و عوامل صلح امام حسن پرداخته شد. در نهایت نتیجه گیری این پژوهش بیان شده است صلح حضرت و قیام برادرش امام حسین همانند دو لبه یک قیچی بودند که رشته حیات خصم را بریدند و نقشه خائنانه توطئه گران را بر ملا ساختند و اسلام ناب برای همیشه برای تشنگان و جویندگان آن عیان گردید. صلح او راه مبارزهای را برای خصم گشود که تجلی آن را در عاشورای حسینی می بینیم.
دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام