چکیده

پژوهش حاضر درصدد پاسخ گویی به این سئوال است که وضعیت روشنفکری در ایران معاصر از دیدگاه مقام معظم رهبری چگونه می باشد؟ طبق فرضیه پژوهش: از نظر مقام معظم رهبری روشنفکری در ایران به دلیل نا سالم بودن و مجذوب غرب شدن روشنفکران اولیه به صورت بیمار متولد شد. این پژوهش در یک مقدمه و چهار فصل و یک نتیجه گیری سازماندهی شده است. در فصل نخست، ضمن توضیح روش تحلیل محتوا در رساله حاضر، نظر عده ای از اندیشمندان مانند جلال آل احمد، شهید مطهری، حسین بشیریه، دکتر شریعتی و مارتین لیپست، کارل مانهایم، ریمون آرون و آنتینوگرامشی، در مورد روشنفکری مورد بررسی قرار گرفته است. به طور کلی مهم ترینویژگی هایی که برای روشنفکران در تعاریف متعدد عنوان شده عبارتند از: داشتن علم و آگاهی، خلق اندیشه ها نو، انجام کارهای فکری، شناخت مشکلات جامعه، نقد وضع موجود سیاسی- اجتماعی، پشت کردن به سنت های بومی، هدایت جامعه به سوی خواست ها و علایق و آرمان های راستین. در ادامه فصل اول، به بررسی ادوار تاریخی روشنفکری در ایران پرداخته شده است که این جریان در چهار برهه زمانی یعنی ‎۱- آغاز تا پایان قاجار ‎۲- دوره رضا خان ‎۳- دوره محمد رضا شاه ‎۴- دوره انقلاب اسلامی بررسی شده است. که در سه دوره اول ریشه های بیماری در پیکره جریان روشنفکری تنیده شده است و در دوره چهارم ما شاهد یک جریان روشنفکری سالم هستیم. در فصل دوم، برای تعریف مفهوم روشنفکری از دیدگاه رهبر انقلاب به بیان ویژگی ها و شاخص های یک روشنفکر سالم ناسالم پرداخته شده است. شاخصه های یک روشنفکر سالم عبارتند از: ‎۱- ضد ارتجاع بودن روشنفکری ‎۲- درک عمیق مسائل جاری جامعه ‎۳- چاره اندیشی برای اصلاح جامعه ‎۴- مردمی بودن ‎۵- هدایت جامعه ‎۶- پراکندن دانش و معرفت در جامعه ‎۷- تازه نگه داشتن مایه های علمی و فکری ‎۸- مسئول بودن ‎۹- وفاداری به پایه های فکری و اعتقادی ‎۱۰- داشتن نگاه آزاد به مسائل فرهنگی عالم ‎۱۱- نهراسیدن از سختی ها و دشمن شناسی. مهم ترین ویژگی ها و شاخصه های روشنفکری بیمار هم وابستگی به غرب و شرق و جدایی دین و مذهب است. در فصل سوم وضعیت روشنفکری در ایران طبق بیانات مقام معظم رهبری تاریخ وشنفکری در ایران در ‎۴ برهه بررسی شده است. ‎۱- دوره روشنفکری اسلامی بومی ‎۲- دوره روشنفکری بیمار ‎۳- دوره روشنفکری الهی حقیقی ‎۴- دوره روشنفکری مرتجع یا ارتجاع روشنفکری. در نهایت در فصل چهارم، دیدگاههای رهبری در مورد چگونگی اصلاح و بهبود اوضاع روشنفکری در ایران به بحث گذاشته شده است.

دانش آموخته

• طیبه عباسی

استاد راهنما

• غلامرضا بهروزی لک

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• سید عبدالقیوم سجادی

  دانش آموخته و همکار آموزشی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام / نمایندهٔ مردم ولایت غزنی در دوره شانزدهم (پارلمان افغانستان) / رئیس دانشگاه خاتم النبیین (ص) کابل