یکی از وقایع مهم قرن بیستم، به وجود آمدن انقلاب اسلامی ایران است، که به عنوان یک رخداد بی نظیر در اواخر قرن بیستم، نه تنها محیط داخل کشور بلکه جهان و محیط پیرامونی خود را تحت تاثیر قرارداده است. دنیای امروز که تبدیل به دهکده جهانی شده است، دولت ها نقش اساسی و اصلی خود را در عرصه بین الملل از دست داده اند و عوامل غیر دولتی دیگری در صحنه بین الملل ایفای نقش می کنند، عواملی همچون اعتقادات دینی و مذهبی و مساله زیارت به طور خاص که تاثیر گذار بر روابط بین الملل بوده است. به همین خاطر پدیده جدیدی به نام ((دیپلماسی زیارت)) در عرصه سیاسی بین الملل می تواند نقش آفرینی کند. در این پژوهش، با نگاهی توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای و رسانه ها، تعریفی نو و متناسب با عصر حاضر از دیپلماسی زیارت ارائه دهیم. پرسش اصلی بدین شرح است: «ایران چگونه می تواند از ظرفیت های دیپلماسی زیارت، برای اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بهره ببرد؟» برای رسیدن به پاسخ، از این فرضیه استفاده می کنیم که: دیپلماسی زیارت برای جمهوری اسلامی ایران می تواند به عنوان ابزاری بسیار قوی برای اثرگذاری بر افکار عمومی جهان اسلام و به تبع دولت های این منطقه به کار رود. دراین پژوهش ضمن مطالعه رابطه سیاست با زیارت، به بررسی چیستی «زیارت و جایگاه آن» و تعریفی از دیپلماسی زیارت و همچنین ظرفیت و اثر دیپلماسی زیارت بر دولت ها و در انتها، ضمن ارائه اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، درخواهیم یافت که با توجه به اهمیت یافتن دیپلماسی عمومی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی ملت ها، دیپلماسی زیارت می تواند به عنوان عامل مهمی در پیشبرد اهداف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران عمل نماید.
عضو هیات علمی گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
دانشیار گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام معاون آموزش و فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام