چکیده

آزادی از مفاهیم و عباراتی است که در تمامی زمانها ذهن انسان را به خود مشغول کرده است. حدود و مرزهای آزادی در هر زمان برای پیروان هر مکتب و ایدئولوژی دارای اهمیت است و مسلما حدود اصلی آزادی در هر مکتب توسط مبلغ اصلی آن تعیین و مشخص میشود. پیامبر(ص) مبلغ اصلی دین اسلام آزادی سیاسی را حق مردم می دانست، او به عنوان تشریح کننده رسالت خویش، به مردم اجازه داد تا خود با آگاهی و اختیار رهبر و زمامدار خویش را تعیین کند و بعد از آن در دوران حکومتش هیچگاه خود به تنهایی تصمیم گیری نکرد و همواره با مردم مشورت میکرد و آنها را در تصمیم گیریها شرکت می داد. پیامبر(ص) با مخالفین و دیگر احزاب نیز با مدارا و عطوفت برخورد می کرد و آنان را از حقوقشان محروم نمی ساخت. آما این آزادی که در دوران پیامبر(ص) به مردم داده شده بود با روی کار آمدن سه خلیفه نخست به گونه‌های متفاوتی دچار تهدید و تحدید شد. ابوبکر، عمر و عثمان هر یک به نوعی آزادی سیاسی مردم را به حداقل رساندند. آنها علاوه بر اینکه بدون انتخاب، خواست و نظر مردم روی کار آمدند، مردم را نیز در تصمیم گیریها شرکت نداده و مخالفین را به شدت سرکوب می کردند. هنگامی که امام علی(ع) به خلافت رسید، دوباره آزادی سیاسی مردم به آنها اعطا شد. امام که خود با نظر و به درخواست مردم روی رهبریت جامعه را بر عهده گرفته بود؛ با ایشان مشورت میکرد و به آنها اجازه می داد تا از او انتقاد کرده و یا نظرات خود را بیان نمایند. کلمات کلیدی: آزادی سیاسی (اسلام) - پیامبر(ص) - خلفای راشدین.

دانش آموخته

• فاطمه یوسفی روشناوند

استاد راهنما

• حسین مفتخری

  استاد گروه تاریخ دانشگاه خوارزمی

استاد مشاور

• منصور میراحمدی چناروئیه

  استاد تمام گروه علوم و اندیشه سیاسی و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی ، رئیس پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی