چکیده

اهمیت و نقش اساسی قدرت در جوامع انسانی باعث شده است تا اندیشمندان و مکاتب مختلف، نظریه های بسیاری در ارتباط با آن ارائه نمایند. ولی مشکل اصلی این نظریه ها این است که به دلیل تفاوت ایدئولوژیکی با اندیشه اسلامی نا سازگار بوده ونمی توانند در حکومت دینی کاربرد وکارایی لازم را داشته باشند.در این صورت نیاز جدی به فهم ودرک درستی از مبانی اسلامی در زمیته قدرت سیاسی در جامعه فعلی احساس می گردد. وبا عنایت به جایگاه رفیع روایات معصومین(ع) به عنوان دومین منبع دینی بعد از قرآن کریم، متاسفانه تاکنون از منظر روایات معصومین(ع) پژوهش و نظریه ای جامع در ارتباط با قدرت سیاسی ارائه نشده است. پژوهش حاضر باتوجه به وجود مولفه های لازم در متون روایی معصوم (ع) در رابطه با قدرت سیاسی ،جهت الگو دهی به زندگی سیاسی واجتماعی ،به کشف نظریه قدرت بر اساس روش نظریه سازی داده بنیاد مبادرت نموده است.وازآنجا که این روش کمتر در متون دینی مورد استفاده قرار گرفته است ،پس از بررسی های زیاد مشخص گردید که ظرفیت اجرا در رابطه با متون دینی را دارد. پس بر اساس نمونه گیری از احادیث کافی به استقراء داده هایی که مربوط به قدرت سیاسی بود پرداخته شد وبعد از استقراءحداکثری وبر اساس دلالت مطابقت وتضمن از دل داده ها ،۷۶۵ مفهوم ،پدیدار گردید وطی سه مرحله کد گذاری (باز،محوری وگزینشی)وبر اساس مدل پارادایم به کشف وارتباط مقوله ها پرداخته شد که باعث شکل گیری یک طرح الگویی متشکل از ۱۳مقوله اصلی و۳۷مقوله فرعی و۸۱زیر مقوله گردیدو بر اساس الگوی پارادایمی حول هسته مرکزی "قدرت سیاسی" منجر به شکل گیری پنج مرحله به شرح زیر گردید. ۱-شرایط بنیادین شکل گیری قدرت که شامل مقوله هایی از جمله (اهمیت وضروت، مشروعیت واهداف قدرت )۲-زمینه های شکل گیری قدرت که شامل (منابع مالی،عامل قدرت ، سازماندهی قدرت ،قانونگذاری ونقش مردم )۳-متغیر های تقویت وتضعیف کننده قدرت که شامل (گسست اجتماعی ونقش سلوکی حاکم )۴-تعامل مردم وحکومت که شامل (وظایف حکومت ،وظایف مردم وارزیابی قدرت سیاسی )۵-نتایج وپیامدهای قدرت که شامل (پیامدهای دنیوی واخروی)که درنهایت به کشف نظریه قدرت سیاسی از منظر روایات معصوم (ع) منجر گردید.

دانش آموخته

• محمد علی محمودی قهساره

استاد راهنما

• نجف لک زایی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

استاد مشاور

• محمدکاظم رحمان ستایش

  عضو هیات علمی گروه قرآن و حدیث دانشگاه قم