چکیده

معرفت به امور زیربنایی اعتقادات اسلامی از مهمترین وظایف یک متدین به دین اسلام می باشد که باید با استدلال به آنها پرداخته و مورد پذیرش او گردد یکی از آن مسائل ، بحث مهم امامت و نبوت می باشد که به عنوان هادیان مردم به سمت حق تعالی نقش می آفرینند و لحاظ عصمت این هادیان به عنوان اصل جدایی ناپذیر در وظیفه هدایت آنان ایفای نقش می کند لذا باید با توجه به مبانی عصمت، خواه آن مبانی بر گرفته از عقل باشد و یا نقل – معصومیت آنان را نتیجه گرفت ؛ برای پرداختن آن لازم دانستم که ابتدائا به واژه شناسی پرداخته و گفتیم عصمت در لغت به معنای منع و حفاظت و در اصطلاح به معنای امتناع معصوم از گناهان می باشد . این امتناع معصومان از گناهان – که هم گناهان عمدی و هم گناهان سهوی را شامل می شود – با اختیار خودشان از طریق علم به حاضر و ناظر بودن حق تعالی ، باور راستین به عقاید وحیانی و قوت عقلانی آنان حاصل گشته است و هیچ جبری دخیل نمی باشد. در این بین باید بین عدالت و حفظ اولیای الهی با عصمت معصومان تفاوت قائل شد و آنها را یکی ندانست . از آنجایی که انسان دارای دو بخش علمی و عملی می باشد ، معصومان نیز در هر دو بخش علمی و عملی - آن هم از زمان تولد تا آخر عمر - معصوم می باشند . اما مبانی ای که دلالت بر عصمت دارند هم ادله عقلی را شامل می شود و هم ادله نقلی را ؛ یعنی ادله ای که منشأ عقلی دارند مثل قاعده لطف ، اصلح بودن عصمت از غیر عصمت ، محال بودن جمع بین متابعت و عدم متابعت و افضلیت معصوم از غیر معصوم دلالت بر عصمت انبیاء دارند و همچنین ادله ای که منشأ نقلی دارند مثل آیه عهد ، آیه اتمام حجت ، قبول شهادت ، اولوا الامر نیز دلالت بر امتناع معصومان از گناهان دارند . از سوی دیگر ادله عقلی و عرفانی و همچنین ادله نقلی مثل آیه تطهیر و ثقلین دال بر عصمت ائمه و حضرت زهرا علیهم السلام دارند . واژگان کلیدی : عصمت ، پیامبران ، امامان شیعه ، حضرت زهرا ، مبانی عصمت ، گناهان .

دانش آموخته

• احمد امدادی

استاد راهنما

• سید محمود موسوی

  دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• عزالدین رضانژاد امیردهی

  عضو هیات علمی و مدیر کل « برنامه ریزی و تدوین متون درسی» مرکز جهانی علوم اسلامی