چکیده

پژوهش حاضر به بررسی تأثیر اندیشه مهدویت در قیام های شیعی می پردازد که در زمان عباسیان به وقوع پیوسته است. آنان از سال ‎۱۳۲ هجری با شعار الرضا من آل محمد و بیان مراتب و خویشاوندی با پیامبر (ص) قدرت را به دست گرفتند و در سال ‎۶۵۶ به وسیله مغولان منقرض شدند. لکن محدوده این پژوهش تا روی کار آمدنمعتصم می باشد. برای تبیین موضوع ضروری است، ابتدا به مباحث مقدماتی بپردازیم که شامل اندیشه مهدویت در کلیت جامعه اسلامی می باشد که سعی نمودیم مفهوم اندیشه مهدویت را در بین مذاهب مختلف، اهل سنت و شیعه و همچنین آیات و احادیث، مورد توجه قرار دهیم تا بتوانیم شناخت درستی از مهدی واقعی داشته باشیم. در فصل دیگر، فضای سیاسی، اجتماعی عصر اول خلافت عباسی را بررسی کردیم و به طور مختصر دوران حکومت خلفا را از زمان سفاح تا مأمون مورد بررسی قرار دادیم. تا فضایی را که قیام در آن صورت گرفته، بهتر روشن شود و در فصل آخر به بررسی قیام‌های شیعی میپردازیم و تأثیر اندیشه مهدویت را در آن ملاحظه میکنیم. سؤال اصلی این پژوهش در واقع همان تاثیر اندیشه مهدویت در قیام‌های شیعی عصر اول خلافت عباسی میباشد. که برای پاسخ دادن آن به بررسی قیام ها و بحث‌هایی که تا حدودی در مورد مهدویت شده، پرداخته‌ایم و به این نتیجه رسیدیم که اندیشه مهدویت، انگیزه کافی را در بین قیام گران و طرفداران آنها، برای قیام و سرنگونی خلافت عباسی به وجود آورد تا بتوانند خود را از زیر بار ظلم و ستم نجات دهند ولی نتیجه قیام‌ها و حرکت‌ها چیزی جز شکست یا شهادت نبود.

دانش آموخته

• نفیسه باقری

استاد راهنما

• حسین ایزدی

  عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• سید حسین فلاح زاده

  دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام