چکیده

تکفیرگرایی و تفسیق گرایی از مقوله هایی است که از صدراسلام گریبانگیر جوامع مسلمانان بوده و باعث تشتت و تفرقه در جوامع اسلامی و مختل شدن انسجام جامعه مسلمانان گردیده است و نقطه شروع بسیاری از این تکفیر و تفسیق ها از همان ابتدای تاریخ اسلام بوده که در این مقاله به ریشه ها و عوامل تکفیر و تفسیق ها در سه قرن نخست هجری پرداخته شده است. برای این دو مقوله می توان علل متعددی را با توجه به دیدگاه های متفاوت برشمرد اما در این نوشتار علاوه بر عوامل فرقه گرایی که گاه در دامن زدن به تکفیر و تفسیق ها مؤثر بوده علل دیگری چون علل سیاسی، کلامی و فقهی نیز که بر گستردگی این دو مقوله افزوده است بررسی شده است. واژگان کلیدی: تکفیر، تفسیق، فرق اسلامی.

دانش آموخته

• مریم علیئی

استاد راهنما

• محسن الویری

  استاد و مدیر گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام