چکیده

فتوحات از رخدادهای مهم تاریخ اسلام است. علاوه بر تأثیرات فرهنگی، علمی، اجتماعی و مانند آن،یکی از نتایج مهم آن، گسترش اسلام درپی گسترش قلمرو اسلامی است. این رخداد، خالی از ابهامات نیست؛ شاید یکی از مهمترین آنها تطبیق آنچه رخ داد با موازین دینی و سیره نبوی و در یک کلام مشروعیت فتوحات است. از آن رو که شروع فتوحات همزمان با دوران زندگانی امیرالمؤمنین× است، مواضع و رویکرد ایشان و اصحابشان می‌تواند راهگشای این ابهام باشد؛ لذا اقدامات امام علی× و اصحابشان در فتوحات و بررسی دیدگاه امام× در این خصوص مسأله اصلی این پایان نامه است. برای این کار در طی تحقیقی کتابخانه‌ای، مواردی که یاران امام در فتوحات شرکت فعال داشته‌اند و همچنین اقدامات و سخنان آن حضرت استخراج شد. سپس به تحلیل آن با توجه به دو مقوله گزارش‌های تاریخی و اقتضاءات پیرامونی پرداخته شد. نتایج حاصله عبارت بود از: شرکت فعال یاران امام× در فتوحات به ویژه درعصر دو خلیفه اول، عدم شرکت حسنین’ در فتوحات، نقش امام× درحد مشاوره، تقویت احتمال عدم تأیید فتوحات توسط امام×، ایفای نقش امام و یارانش در فتوحات به دلیل در نظر گرفتن برخی مصالح همچون حفظ اسلام از خطر داخلی و خارجی. کلیدواژه ها: فتوحات عصر خلفاء، نقش یاران امام× در فتوحات، نقش امام علی× در فتوحات، عدم حضور حسنین’ در فتوحات، اقتضاءات پیرامونی فتوحات.

دانش آموخته

• سید هاشم موسوی

استاد راهنما

• محسن الویری

  استاد و مدیر گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• سید حسین فلاح زاده

  دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام