چکیده

امراجتماعی را می توان به عنوان بنیادی ترین مسئله جامعه شناسی در دوران کلاسیک و بعد از آن متذکرشد. شناخت هستی و ماهیت امر اجتماعی و پاسخ به چگونگی تولید آن، می تواند ما را در درک بهتر جهان اجتماعی و چگونگی ساخت مسائل و پدیده های اجتماعی یاری رساند. روش شناسی بنیادین یکی از روش های شناخت نظریه جامعه شناسی و فهم علوم اجتماعی است که با نگاه به مبانی هستی شناسی ، انسان شناسی و معرفت شناسی می تواند ما را در چگونگی تولید و تکوین آن رهنمون سازد. شاید بتوان از این طریق به لایه های زیرین و پنهان اندیشه امیل دورکیم و هارولد گارفینکل وارد شد و فهمی انقتادی نسبت به آن داشت. دورکیم امر اجتماعی را یک پدیده کاملاً جمعی ونه فردی می‌داند و معتقد است وقایع حیات فردی با وقایع حیات جمعی نامتناجس هستند. او معتقد است شعورهای جمعی که برآیند جامعه است سازنده امر اجتماعی و غیر قابل تقلیل به افراد است. هر جامعه‌ای آثار و خواص مختص به خود دارد که در هنجارها وارزشها یک جامعه گنجانده می‌شود و یارای مقابله با آن نیست و باید از اوامر آن اطاعت کنند. اما گارفینکل که به جامعه شناسی امر اجتماعی را نه پدیده‌ای اجتماعی که بیشتر پدیده‌ای فردی و تعاملی می بیند. او معتقد است امر اجتماعی منحصرا در تعامل بین اعضاء به دست می آید و واقعیت عینی پدیده های اجتماعی به مثابه انجام دادن مداوم فعالیت های انضمامی زندگی روزمره با شیوه های عادی و هنرمندانه که خود اعضاء می‌دانند و بدیهی تلقی می کنند، است. قسمت اعظم جامعه همین فعالیت‌های روزانه افراد و ارتباط متقابل با یکدیگر و انتقال معانی‌های دو طرفه بین همدیگر است که شناخت این معانی‌ها و دریافت‌های مشترک است که واقعیت‌های اجتماعی را می‌سازد. با بهره گیری از روش شناسی بنیادین در اندیشه دورکیم و گارفینکل معلوم گشت انسان براساس فطرت نه تنها در مقابل ساختارها و نهادها منفعل نیست بلکه از قدرت و اختیار بالایی برخوردار است. و از عقل و تجربه به عنوان دو ابزار مساوی در پدیده ها می تواند استفاده نماید. از طرفی اندیشه گارفینکل هم با حقائق متکثر و نسبیت حقیقت همراه است که این دو در دایره حکمت اسلامی مردود و اشتباه خوانده می شود و اگر چه به نسبیت درفهم اذعان می شود اما نسبیت حقیقت را خطا و اشتباه می دانند و معتقدندکه حقیقت مطلق و کامل از آن خداوند است.

دانش آموخته

• مجتبی آقاپور

استاد راهنما

• نعمت الله کرم اللهی

  دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• نصرالله آقاجانی

  عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام