چکیده

موسسه ی تحقیقات اجتماعی وابسته به دانشگاه فرانکفورت, یکی از دستاوردهای مهم مارکسیسم غربی پس از لوکاچ بود که در سال 1923 در شهر فرانکفورت آلمان تاسیس شد. میراث فکری و نظری این موسسه, بعدها با نام«مکتب فرانکفورت» یا «نظریه انتقادی» مشهور شد. نقد مدرنیسم, صنعت تکنولوژی, نقد فرهنگ و فرآیند عقلانیت جامعه مدرن از «عصر روشنگری» تاکنون, مهمترین محورهای اندیشه اصحاب مکتب فرانکفورت است. مکتب فرانکفورت با ارائه ی نظریه ی فرهنگ, در واقع به دنبال احیای آرمان های اومانیستی ای بود که در نظام سرمایه داری توسط صنعت فرهنگ مورد غفلت قرار گرفته بود. بر اساس مبانی انسان شناختی نظریه فرهنگ مکتب فرانکفورت, انسان به واسطه خرد خودبسنده خویش می تواند مسیر خود را بیابد و به سعادت برسد. در انتقاد از مبانی انسان شناختی نظریه فرهنگ مکتب فرانکفورت از منظر انسان شناسی اسلام باید گفت, به رغم خودبنیادی ذاتی انسان در اندیشه اصحاب فرانکفورت, در انسان شناسی اسلامی فردیت, خرد, استقلال اراده ی انسان و خودمختاری او دارای «منشاء ماوراء طبیعی» است. دین اسلام انسان را در ارتباط با ماورای طبیعت تعریف و شأن و منزلت انسان را با بعد «متعالی» او و در نسبت با نظام هستی و خدا تبیین می کند. واژگان کلیدی: نظریه ی فرهنگ مکتب فرانکفورت, صنعت فرهنگ, آرمان های اومانیستی نظریه انتقادی

دانش آموخته

• سید مهدی یار احمدیان

استاد راهنما

• نعمت الله کرم اللهی

  دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• حسین سوزنچی

  استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام مدیر گروه خانواده دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام