چکیده

تئوریهای توسعه اقتصادی در دهه ‎۱۹۵۰ از تنوع و فراگیری قابل توجه‌ای برخوردار بودند. در این ارتباط میتوان شاهد پارادایم متفاوتی در مورد توسعه در جهان سوم بود، مدل‌های توسعه به گونه‌ای تدریجی تکامل یافته اند و با چالش‌های تئوریک و پارادایمیک رو رو گردانده‌اند. در این ارتباط تئوریهای نوسازی از مطلوبیت و کارآمدی ویژه‌ای برخوردارند. موج اول تئوریهای نوسازی در دهه ‎۱۹۶۰ وارد ایران گردید. تحولات سیاسی و اقتصادی ایران تحت تأثیر موج‌های نوسازی قرار گرفت. در دوران سلطنت پهلوی دوم، پنج برنامه توسعه اقتصادی ارائه شد. این روند با پیروزی انقلاب اسلامی ایران دچار وقفه گردید، امام پایان جنگ تحمیلی زمینه را برای ارائه برنامه‌های توسعه در دوران جدید به وجود آورد. اولین برنامه توسعه اقتصادی - سیاسی و اجتماعی ایران در سال ‎۱۳۶۸ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید. برنامه اول دارای رویکرد رشد محور بود، هدف دولت آقای هاشمی آن بود که رشد اقتصادی را افزایش داده و زمینه ایجاد سیاست‌های انبساطی را در حوزه‌های اقتصادی - سیاسی و اجتماعی فراهم آورد. برای تحقق چنین هدفی نیاز قابل توجهی به قرضه خارجه وجود داشت. بنابراین از سال ‎۱۳۶۹ ایران سطح ارتباط اقتصادی خود را با شرکت‌های چند ملیتی افزایش داد. شرکت‌های یاد شده تحرک‌های قابل توجه را در اقتصاد ایران ایجاد نمودند. این امر به گونه‌ای تدریجی منجر به تغییر در هنجارهای سیاسی در ایران گردید. در این ارتباط فاصله طبقاتی بین لایه‌های مختلف جامعه افزایش یافت و در نتیجه شاهد ظهور جنبش‌های اعتراضی نسبت به موضوعاتی از جمله گرانی، فساد اقتصادی - عدم حمایت دولت از لایه‌های آسیب پذیر و ظهور هنجارهای جدید بودیم. علی رغم شکل گیری جدال‌های سیاسی و اجتماعی در ایران شاهد تصویب برنامه دوم اقتصادی بودیم. برنامه دوم اقتصادی در سال ‎۱۳۷۳ تصویب شد اما بدلیل نتایج اجرایی برنامه اول و دوم از سال ‎۱۳۷۵ با تغییرات تدریجی همراه شد. رویکرد جدید معطوف به فرایندی بود که به موجب آن زمینه‌های تعدیل شکاف اقتصادی فراهم شد. به عبارت دیگر اصلاحات انجام شده در برنامه دوم معطوف به الگوهای عدالت گرا بوده است. امام جهت گیری کلی برنامه دوم را میتوان در برنامه دوم نیز مورد ملاحظه قرار داد. به این ترتیب برنامه‌های توسعه اقتصادی در ایران منجر به شکلگیری نتایج ذیل گردید: افزایش رشد اقتصادی در ایران به گونه‌ای که متوسط رشد اقتصادی کشور طی سالهای ‎۱۳۶۸ تا ‎۱۳۷۸ بالغ بر ‎۶ درصد بوده است. ‎۲- پیگیری استراتژی جایگزینی واردات در برنامه اول توسعه و همچنین استراتژی برنامه صادرات در برنامه دوم توسعه که این امر منجر به افزایش تعامل اقتصادی ایران با کشورهای صنعتی گردید. ‎۳- ضریب جینی در اقتصاد ایران افزایش یافت. این امر به منزله گسترش شکاف اقتصادی بین لایه‌های مختلف بوده است. ‎۴- هنجارهای اقتصادی - سیاسی و اجتماعی در جامعه ایران تغییر یافت. این امر به منزله آن است که مؤلفه‌های اقتصادی در شکل بندی های فرهنگی، اجتماعی و هنجاری در جامعه ایران تأثیر گذار بوده است. ‎۵- طی سالهای اجرایی برنامه اول، دوم و سوه توسعه شاهد افزایش انتظارات اجتماعی در جامعه ایران میباشیم، این امر روحیه ملی جامعه را تحت تأثیر قرار داده و از سوی دیگر منجر به ظهور سطح فراگیرتری از انتظارات فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی گردیده است.

دانش آموخته

• سیده صدیقه حسینی

  مشخصات فردی : نام: سيده صديقه نام خانوادگي حسيني نام پدر سيد كاظم آخرين درجه تحصيلي دكتراي تخصصي روابط بين الملل سال تولد رشته:روابط بين الملل آدرس پستي: پست الكترونيكي:   sdhoseyni@yahoo.com شماره تماس: سوابق تحصيلي: مقطع تحصيلي رشته سال اخذ محل اخذ معدل كل ليسانس علوم سياسي 1384 دانشگاه باقرالعلوم(ع) ارشد روابط بين الملل 1385

استاد راهنما

• ابراهیم متقی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران

استاد مشاور

• یدالله دادگر

  استاد تمام گروه حقوق اقتصادی دانشگاه شهيد بهشتی