چکیده

الزام سیاسی در عمده متون در ضمن بحث مشروعیت بحث می‏شود. چرایی اطاعت‏‏‏پذیری، «چرا انسان‏ها باید از حاکم اطاعت کنند؟»از منظر فلسفه سیاسی اسلام با روشی توصیفی تحلیلی پاسخ داده می‏شود. توجیه الزام سیاسی در هر نظامی بر اساس اعتقادات و اهدافی که در نظام سیاسی دنبال می‏کند متفاوت است. دیدگاه‏های غیر دینی با اصولی مانند قانون طبیعی یا اراده انسانی در قالب؛ اختیارگرایی، غایت‏گرایی و وظیفه‏ گرایی و دیدگاه‏های مبتنی بر حاکمیت الهی با تاکید بر مرجعیت الهی در صدد تبیین اطاعت‏پذیری می‏باشند. رویکردهای مذهبی و به طور خاص اسلام، الزام سیاسی را در قالب یک اندیشه‏‏ی وحیانی مدعی سیاست ارایه می‏کنند. درواقع الزام سیاسی، به گونه‏ای الزام دینی می‏باشد؛ یعنی تعهد و تکلیف فرد به متابعت از حاکمیت الهی و قوانینی که از سوی یک مرجع ماورایی وضع، و توسط واسطه‏ای به مردم ابلاغ شده. با بیان مبانی؛ خداشناسی، انسان‏شناسی و فرجام‏شناسی و پیوند آنها به یکدیگر، لزوم اطاعت از حاکم الهی اثبات می‏شود. با توجه به خصوصیات انسانی و اجتماعی نوع بشر، اثبات حقانیت حاکمیت الهی با براهین عقلی و سعادت‏طلبی ذاتی انسان‏ها، این مهم اثبات می‏شود. به دنبال توجیه لزوم اطاعت‏پذیری و الزام سیاسی در برابر حاکم الهی، آثار فراوانی در ابعاد فردی و اجتماعی زندگی انسان برای او اثبات می‏گردد. به این ترتیب است که انسان به رغم خصلت آزادی‏خواهانه و میل و گرایش طبیعی به آزادی، خودخواسته و با میل باطنی، خویشتن را در چارچوب این الزامات قرار می‏ دهد.

دانش آموخته

• محمد میثمی فر

استاد راهنما

• احمد رهدار

  عضو هیات علمی گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• غلامرضا بهروزی لک

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام