جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یکی از کشورهای قدرتمند منطقه خاورمیانه، به جهت موقعیت خاص فرهنگی و جغرافیایی، همواره مورد توجه قدرتهای بزرگ جهان بوده است. از سوی دیگر، ایران نیز از ابتدای انقلاب اسلامی، به دنبال صدور انقلاب و دستاوردهای آن بوده و با گذشت چند دهه از پیروزی انقلاب، همچنان در پی تأثیرگذاری بر معادلات منطقهای و فرامنطقهای است. در راستای تحقق این اهداف، سند چشمانداز بیستساله کشور، به عنوان دقیقترین الگو با اهداف بلندمدت توسعه همهجانبه فرهنگی، علمی، سیاسی، اقتصادی، نظامی و دیپلماسی، تدوین و سرلوحه چهار برنامه پنجساله کشور گردیده است و هدف اصلی آن نیز رسیدن ایران به جایگاه برتر در میان کشورهای منطقه آسیای جنوب غربی، اعم از سطح بالای توسعه علمی و فناوری، توسعه همهجانبه، بازدارندگی و دیپلماسی فعال و سازنده میباشد. این سند برای اجرایی شدن از سوی رهبر انقلاب به قوای سهگانه ابلاغ گردیده است. رساله حاضر، به دنبال بررسی الزامات تحقق قدرت برتر منطقهای ایران با تأكید بر سند چشمانداز است. با توجه به شرایط خاص منطقهای و بینالمللی در عصر کنونی و نیز لزوم عنایت به اصول مندرج در سند چشمانداز، پرسشی که این رساله ارائه میکند عبارت است از: ایران اسلامی برای رسیدن به سطح قدرت برتر منطقهای چه اقداماتی را در بعد نظری و عملی باید انجام دهد؟ در این رساله تلاش شد تا با استفاده از نظریه «منطقهگرایی نوین»، تحولات و تعاملات درون منطقهای و نحوه رسیدن به قدرت منطقهای تبیین گردد. بنابراین، طی فصول رساله، الزامات در دو سطح منطقهای و كشوری بررسی گردید. در سطح كشوری ، دستیابی به توسعه همه جانبه، شرط رسیدن به قدرت برتر منطقهای است كه الزامات آن معطوف به انسجام درونی، مدیریت بهینه منابع انسانی و تولیدی و بسیج همه امكانات با مدیریت كارآمد در جهت توسعه كشور است و در سطح منطقهای به افزایش تعاملات درون منطقهای از طریق اعتمادسازی و تنش زدایی تأكید گردید. واژگان کلیدی: قدرت برتر منطقهای، سند چشمانداز، منطقهگرایی نوین، دیپلماسی فعال، توسعه همهجانبه.
دانشیار گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام معاون آموزش و فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
عضو هیات علمی و مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام نماینده مردم شوشتر در دوره اول مجلس شورای اسلامی