چکیده

چکیده: بررسی تأثیر متقابل فقه سیاسی و جمهوری اسلامی ایران مقایسه نمودن دو مولفه‌ای است که یکی از آنها از جنس علم و دیگری یک عینیت اجتماعی است. و سوال اساسی تحقیق این است با توجه به شکل گیری جمهوری اسلامی ایران بر اساس فقه سیاسی شیعه و تئوری ولایت فقیه تحولات دهه اول انقلاب اسلامی و شکل گیری جمهوری اسلامی چه تأثیری در فقه سیاسی شیعه داشته و از سوی دیگر ساختارها، قوانین و خط مشی ها در جمهوری اسلامی ایران چه مقدار بر اساس فقه سیاسی شکل گرفته است ؟ از تأثیرات فقه سیاسی تشکیل جمهوری اسلامی است که محصول نظریه پردازی فقهاء و عالمان دینی در عصر مدرن بود. تشکیل یک نظام سیاسی محصول بنیادهای نظری عمیق و دقیقی است که در بستر یک حرکت فکری غنی امکان تحقق دارد و جمهوری اسلامی نیز که در پی انقلاب بزرگ اسلامی در ایران اتفاق افتاد دارای بنیادهای نظری و فقهی بود که از سوی فقهاء به ویژه رهبری نهضت امام خمینی(ره) تبیین و ترویج می گشت .تأثیر مهمی که فقه سیاسی شیعه بر جمهوری اسلامی ایران داشته است شامل «مبانی نظام»، شکل «نظام سیاسی» ، اسم «نظام سیاسی»، «ساختارها» و «نهادهای نظام» و همچنین «قوانین» و «سیاستهای کلان» می شود.تأسیس جمهوری اسلامی ایران موجب تأثیراتی در فقه سیاسی شد و این تأثیر را می توان در عرصه هایی نظیر شیوه استنباط و روش فقه پژوهی تا شناسایی موضوعات جدید و گشوده شدن افقهای جدید در عرصه های سیاسی اجتماعی ملاحظه کرد.پس از تشکیل جمهوری اسلامی و افزایش نیاز به مباحث فقهی جهت پاسخگویی به بسیاری از سئوالات و فراهم شدن زمینه های تتبع فقهی، افقهای جدیدی فرا روی فقها در نوع نگاه به مسائل فقه سیاسی پدید آمد که برخی از آنها عبارتند از:نظام وار شدن ولایت فقیه، تحول در نگاه به امر به معروف و نهی از منکر، برداشت های مردم گرایانه از فقه سیاسی، تبیین مباحث فقه سیاسی با استفاده از اصطلاحات رایج در علوم سیاسی و حقوق عمومی و دیگر موارد مهم در عرصه فقه سیاسی.نهایتا اینکه مهمترین تعامل فقه سیاسی و جمهوری اسلامی ایران رسیدن به نظام سازی است. نظام سازی فرایندی است که زمان طولانی برای انجام و تکمیل آن لازم است و فقه شیعه نیز که تا پیش از انقلاب اسلامی ایران نظام سیاسی را تجربه نکرده بود در تئوری نیزبه ساخت نظام جامع اقدام نکرده بود. پس از انقلاب اسلامی اولین قدمها را به لحاظ تئوریک حضرت امام (ره) برداشت و بر پایه فقه، نظام نوینی را پایه گذاری کرد.

دانش آموخته

• کمال اکبری

  دکتر کمال اکبری در سال 1354 در آوج استان قزوین دیده به جهان گشودند و در سال 1369 با توجه به علاقه وافری که به علوم حوزی داشتند وارد حوزه گردیدند و در طی هشت سال تحصیل درس خارج فقه و اصول از اساتید نامی همچون آیات اعظام  محمد فاضل لنکراني(ره)، صادق لاريجاني، سيدهاشم حسيني بوشهري، سيداحمد حسيني خراساني کسب فیض نمودند ایشان علاوه بر مدرک حوزوی داری مدرک کارشناسی ارشد علوم سیاسی و دکترای مدرسی انقلاب اسلامی از دانشگاه باقرالعوم (ع) قم دارند. وی پیش تر به عنوان رئیس کمیسیون زیر ساختهای فرهنگی و پژوهشی بنیاد ملی نخبگان و دبیر شورای تخصصی فرهنگی ستاد اجرایی سازی سند راهبردی کشور در امور نخبگان و عضو کمیسیون مطالعات اسلامی و رئیس کمیته فرهنگی اجتماعی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام و ریاست دانشکده صدا وسیما در قم را عهده دار بوده است. وی مدیریت رادیو ندای اسلام ‌رادیو معارف به زبان انگلیسی و ـ مدیر گروه خبر و برنامه‌های سیاسی رادیو معارف و .... را در کارنامه کاری خود دارد.

استاد راهنما

• محمدجواد ارسطا

  استاد حوزه و دانشگاه ، دانشیار گروه حقوق بین الملل و عمومی دانشگاه تهران

استاد مشاور

• علیرضا امینی

  استاد حوزه و دانشگاه و معاون آموزش و منابع انسانی قوه قضاییه

• نجف لک زایی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی