چکیده

در این نوشتار ابتدا نظر شیخ اشراق در مورد خیال مورد تحلیل قرارگرفته است و بیان‌شده که او در عین اینکه قوه خیال را منطبع در دماغ می‌داند اما صور خیالی را مجرد از ماده و قائم‌به‌ذات می‌داند که از آن به‌عنوان عالم اشباح یا خیال منفصل یاد می‌کند. از نظر هم‌چنین شیخ اشراق در باب ابصار و صور موجود در آینه و اجسام صاف آراء ابتکاری دارد. ابصار همان اشراق نفس به شیء مبصر و علم حضوری به آن است و صور موجود در آینه و اجسام صاف در حقیقت در خیال منفصل مشاهده می‌شوند و آینه مظهر این صور است. ملاصدرا به‌تبع شیخ اشراق وجود عالم خیال منفصل را می‌پذیرد اما آراء او را در مورد قوه خیال و ابصار و صور موجود در آینه را مورد نقد قرار می‌دهد و خودش دیدگاهی ابتکاری دارد. از نظر او قوه خیال مجرد است و ابصار و مشاهده صور موجود در آینه به انشاء نفس است.

دانش آموخته

• جواد پارسایی