چکیده

از رویکرد مهم در مطالعات مربوط به ادبیات در دهه اخیر، رویکرد تطبیقی و مقایسه ای است. این رویکرد، بیانگر این است که متون مختلف از دیرباز با یکدیگر تعامل داشته و تحت تاثیر آثار پیش از خود خلق شده اند و این بسته به خلاقیت ذهن نویسنده و یا شاعر است که متن های ادبی در عین تاثیرپذیری از متون پیشین با دگرگونی و رویکردهای تازه هنری آفریده شده باشد. از جمله این متون، مقایسه ی قابوس نامه، اثر اخلاقی و تعلیمی عنصرالمعالی با اخلاق ناصری، اثر تربیتی خواجه نصیرالدین طوسی است. مضامین، تعابیر و ساختار مشابه که در این دو اثر وجود دارد، زمینه را برای این سنجش فراهم ساخته است. بر این اساس محتوی و الگوهای معنایی مشترک در این دو اثر به بحث کشیده شده است. روش این پژوهش توصیفی – تحلیلی است و حاصل این مقایسه آن است که اثر عنصرالمعالی با آنکه به شیوه ی اندرز بیان شده است نسبت به خواجه نصیر که دستورات تربیتی را به صورت حکمت بیان می کند، تفاوت چندانی ندارد. این مقاله با مشارکت نیما رمضانی و علی اکبر شوبکلایی نوشته شده و در ششمین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار -موسسه آموزش عالی مهر اروند، ارائه شده است.