چکیده

در این مقاله، نخست شاخصه های فرهنگ سیاسی و ارکان نظام قبیله ای جاهلی معرفی گردیده و آنگاه عناصر مؤثر در مبانی، سازه ها و خط مشی نظام حکومت مدنی در رابطه با زنان، شناسایی شده و سپس با تطبیق فضای فرهنگ و حضور سیاسی زنان در دهه های پیش و پس از ظهور اسلام، فرایند مثبت رشد سیاسی زنان مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته و علل و ریشه های این تحول مثبت واکاوی گردیده است. بیعت، نهادسازی، هجرت، جهاد، امر به معروف، و نهی از منکر از مهم ترین زمینه های مشارکت و حضور سیاسی زنان در صدر اسلام است. اصول اعتقادی و جهان بینی به انضمام وجود چنین زمینه هایی موجب شده است حضور سیاسی زنان در حکومت نبوی (با وجود نظام دموکراتیک و وجود نهادهایی همچون «دارالندوه» و فرهنگ مشورت بین بزرگان قبایل جاهلی)، از اهمیت و رشد قابل توجهی برخوردار شود.

دانش آموخته

• فاطمه کاشف الغطا