چکیده

نوشتار حاضر در صدد بررسی تطبیقی اندیشه های سیاسی دو فقیه بر جسته شیعه آیهالله «نائینی» و آیهالله «شهید سیدمحمدباقر صدر» می باشد. در این پژوهش سعی شده است تا وجوه افتراق و اشتراك نظریات آنان تبیین شود. عمده ترین وجوه اشتراك نظریات سیاسی ایشان در نوع تفسیر از منشاء قدرت سیاسی، دفاع از كیان اسلامی و اعتقا د به نقش و اراده مردم در تحقق نظام سیاسی و آرمان-های الهی می باشد و وجوه افتراق نظریات سیاسی این دو فقیه در موضوعاتی؛ هم چون مبنای مشروعیت، ماهیت حكومت، حوزه تصرف و حاكمیت فقهاء و نوع نگرش حاكم، قابل درك است. نكته مهم این است كه علی رغم اشتراكات اساسی در نظریات این دو فقیه، تفاوت دیدگاه آنان قابل چشم پوشی نیست، ولی تطبیق این دو نظریه نشان می دهد كه این تفاوت دیدگاه ها متاثر از بحران های عصر آنان بوده است و هر كدام از این اندیشمندان، متاثر از شرایط مكان و بحران های خاص زمان خویش، در صدد ارائه راه حلی متفاوت برآمده اند و این امر منجر به تفاوت دیدگاه آنان در نظریه سیاسی شده است.

دانش آموخته

• سید جلال موسوی شربیانی