اشتراک دانش دانشگاه باقرالعلوم (ع)
بررسی تحلیلی منابع، علوم و روشهای دخیل در روششناسی میانرشتهای «دانش جریانشناسی» و واکاوی جایگاه آنها
1399,کنگره بین المللی
چکیده
«چندوجهیبودن» مسائل و موضوعات، مستلزم «چند بعدی شدن» رویکردها و زوایای مطالعه و تحقیق از لحاظ معرفتشناسی و روششناسی است؛ ازاینرو شناخت پدیدههای پیچیده، جز در پرتو رهیافتهای تلفیقی و میانرشتهای ممکن نیست. «جریان اجتماعی» نیز، یکی از پدیدههای اجتماعی است که هویتی چندوجهی دارد. چراکه مطابق تعریف برگزیده، جریان پدیدۀ اجتماعیِ پویا و سیال با هویتی شبکهای (=سیستمی) غیررسمی، متشکل از مجموعۀ اصول و فروض معرفتی (=نظام مشترک معنایی) است که جمعیتی نظام یافته(=مدیریت شده) براساس آن عمل میکنند و اثر میگذارند. بنابراین، برای شناخت آن بهصورت علمی و ارتقای جریانشناسی، از محصولی ژورنالیستی به دانش، نیازمند تنقیح روششناسی آن هستیم. مطالعات میانرشتهای، بینشهای رشتهها و روشهای تخصصی را در راستای فهم پدیدهای پیچیده بهصورت منظم و روشمند به خدمت میگیرد. از جمله مراحل مهم فرایند این مطالعات انتخاب دانشها و روشهای بالقوه مرتبط با موضوع است تا محقق با بررسی آنها به کفایت نظری در موضوع دست یابد. درصورتیکه روشها و دانشهای دخیل در شناخت ابعاد موضوع پیچیده بهخوبی احصا و بررسی نشوند، نتیجۀ مطالعه نیز به همان نسبت ناقص و ناکارآمد خواهد بود. در این مقاله تلاش شده است با روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای، منابع، علوم و روشهایی که در فرایند مطالعۀ میانرشتهای جریانشناسی به آنها نیاز داریم احصا و بررسی شود و با نشان دادن جایگاه هر کدام در فرایند تحقیق قدمی در مسیر تنقیح روششناسی جریانشناسی برداشته شود. مطابق این بررسی، جریانشناسی به علوم و منابع معرفتی نیازمند است که میتوان آنها را در سه بسته، «بستۀ الگویی»، «بستۀ محتوایی» و «بستۀ روشی»، تقسیمبندی کرد.