اشتراک دانش دانشگاه باقرالعلوم (ع)
ادلّه توحید ذاتی در فلسفه مشاء و حکمت متعالیه
1391,علمی پژوهشی
چکیده
توحید در لسان اهل فلسفه و کلام و عرفان دارای اصطلاحات متفاوتی اسـت . معروف ترین این اصطلاحات عبارت انـد از: ١. توحیـد ذات ٢. توحیـد صـفات ٣. توحید افعال ٤. توحیـد در عبـادت . در ایـن میـان ، توحیـد ذاتـی اولـین و شـاید عالیترین مرتبه از مراتب توحید، و نیز زیربنای تمام مراتب توحید اسـت ، توحیـد ذات نزد فلاسفه و متکلمین به معنی یگانگی ذات مقدس خداوند میباشد و اینکه مثل و مانند و شریکی در مرتبه ذات ندارد، نه ترکیبی در درون ذاتش وجـود دارد و نه خدای دیگری خارج از ذاتش . به تعبیر دیگر، توحید ذاتی مشتمل بر دو مقـام «احـدیت ذات » و «واحـدیت ذات » اسـت کـه فلاسـفه و متکلمـان اسـلامی ادلـه گوناگونی را بر هر دو مسئله اقامه کرده انـد. نوشـتار حاضـر بـه بحـث و بررسـی پیرامون مهم ترین ادله توحید ذاتی ـ آنهم در حوزة واحدیت ذات ـ از منظر فلسفه مشاء و حکمت متعالیه میپردازد، تا عقلانیت و حقانیت این بخش از توحید ذاتی را مبرهن سازد و، در ضمن ، از مقایسه ادله فلاسفه مشاء و حکمـت متعالیـه ، سـیر تکاملی فلسفه اسلامی در مسئله واحدیت ذات نشان داده شود.