اشتراک دانش دانشگاه باقرالعلوم (ع)
اثبات بایستگی رویکرد فلسفی در فهم معارف اعتقادی دین بر پایه ممنوعیت تقلید در اعتقادات
1392,علمی تخصصی
چکیده
پوشیده نیست که اثبات ممنوعیت تقلید در اعتقادات بنیادین، از نگاه اسلام دو فایده اساسی دارد؛ اول آنکه میتواند ضرورت حضور فلسفه را در فهم اصول عقاید نمایان سازد و دوم اینکه پس از اثبات این ممنوعیت و توجه به لزوم ایمان و پذیرش و اعتقاد به این گزارهها از نظر اسلام و التفات به این نکته که ابزار جایگزینی برای فلسفه در فهم و اذعان و اعتقاد به حداقل برخی از مهمترین مبانی نظری و بنیانهای اعتقادی اسلام وجود ندارد، میتوان نتیجه گرفت فلسفه ورزی و روش و محتوای فلسفه در سختگیرانهترین نگاه، بهاندازهای که در اعتقاد به اصول عقاید نقشآفرین است، از نگاه دین، مورد تأیید، بلکه مورد تأکید و اهتمام است. حال باید دید در تقلید واقعا صورتی از معلوم در نزد عالم حاصل و حاضر میشود؟ بر ارباب معرفت پوشیده نیست که علم حصولی به تصور و تصدیق تقسیم میشود (پیشین) و بیتردید در بحث از اعتقادات سخن از علم تصوری نخواهد بود چراکه تصور که صورت معلوم بدون حکم است و نفس در برابر این صورت ذهنی هیچ موضعی ندارد، نمیتواند با اعتقاد همخوانی داشته و قابل تطبیق بر آن باشد زیرا در اعتقاد پذیرش و حکم و اذعان نفس به مضمون گزارههای بنیادین دینی مطرح است و این فرایند با تصدیق همخوانی و مطابقت دارد. ما بر اساس بحثهای گذشته به این نتیجه رسیدیم ازآنجاکه در اعتقادات، اذعان و عقدالقلب مطلوب است که آن نیز رهن کشف و یقین است و با توجه به بحثهای فوق، پذیرش قول غیر بدون دلیل و استدلال و نظر بر درستی آن، اعتقاد آور نبوده و علم افزا نیست و از نگاه دین نیز نامعتبر است، پس یقین و تصدیق و اذعان، تنها و تنها معلول برهان خواهد بود (طوسی، ۱۳۷۱، ص۱۹۳) حاصل آنکه برای حصول اعتقاد باید بر اثبات معتقد، برهان اقامه نمود.
فایل مقاله :
برچسب ها :
- اعتقادات
- تعقل
- تقلید
- فلسفه اولی