چکیده

ما در عصری به سر می¬بریم كه رسانه در همه جنبه های زندگی ما حضور دارد. رسانه به صورتی عینی و كتمان نشدنی ثابت كرده است كه هنر، تنها نمی¬تواند متعلق به هنر باشد و كاملاً امری بیرونی و اجتماعی است. تأثیر فیلم و سریال بر بعدهای گوناگون زندگی، مسئله ای است كه امروزه به شیوه های مختلف بررسی و نقد و ارزیابی می شود. سویه¬ دیگری نیز در نقد و بررسی فیلم وجود دارد و آن، نگاه انتقادی به رسالت اثر است. چند سالی است كه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در ماه مبارك رمضان اقدام به پخش برنامه¬هایی می¬كند كه در عرصه دین به تصویر كشیده شده اند. این گونه برنامه ها می كوشند تا جلوه¬های دینی را به روشنی و آشكارا برای تمام قشرهای جامعه به صورت جذاب در آورد و در اختیار آنان قرار دهد. جذابیت دادن به معانی دینی و مادی كردن آنان، كاری بس طاقت¬فرسا و ستودنی است، ولی از سویی باید به وظیفه سنگین مادی كردن معنویت دینی هم توجه كرد و دقت داشت تا جذابیت دادن به آن، موجب سخیف نمودنش نگردد. این تحقیق با نگاهی انتقادی، به تحلیل محتوای پنج سریال ماه رمضان می¬پردازد كه افزون بر دینی بودن، جنبه¬های ماورایی را نیز در خود داشته اند. ماورایی بودن در این سریال ها به معنای حضور نادیدنی¬ها در عرصه¬ تصویر و به تصویر كشیدن شیطان یا بهشت و جهنم یا از این دست در طول سریال است. در پایان نیز به راهكارهایی برای اصلاح آسیب های این¬گونه سریال¬ها می پردازیم.

دانش آموخته

• سید محمدعلی صحفی