اشتراک دانش دانشگاه باقرالعلوم (ع)
تبیین و بررسی مقدمات حکمت از منظر علماء اصول (آخوند خراسانی، میرزای نائینی، علامه مظفر، آیت اللّه سبحانی)
1401,علمی پژوهشی
چکیده
در علم اصول فقه تمسک کردن به اطلاق در اصاله الاطلاق، مقید به شروطی میباشد که اصولیون از آن به مقدمات حکمت تعبیر کردهاند که با گزارههای مختلفی در علم اصول مطرح گردیده است؛ به عبارت دیگر: مقصود از مقدمات حکمت جمع شدن شرایطی است که نشانگر شمول مطلق به افراد و مصادیقاش میباشد. اما گسترهی این مقدمات چندان هویدا نیست، به خاطر اینکه تحقیق یکپارچه و موسعی در این باره صورت نگرفته است. اما پرسش از مقدمات حکمت نیازمند کاویدن در علم اصول است ولی از آنجایی که بررسی نظر همه اصولیون فراتر از تحقیق حاضر است، فقط به نظریات چهار تن از اصولیون شاخص پرداخته میشود. امکان اطلاق و تقید، عدم نصب قرینه بر تقیید و اینکه متکلم در مقام بیان باشد، همه از نظر این چهار بزرگوار به عنوان مقدمات حکمت بیان شده است؛ البته در این بحث جناب آخوند خراسانی یک مقدمهی چهارمی هم اضافه میکنند که قدر متیقن در مقام تخاطب و محاوره نباید وجود داشته باشد که در مقاله به آن اشاره کردهایم. اما تحقیق با هدف شناخت حدود و ثغور ادله و تبیین مقدمات حکمت و فهمیدن این قرائن انجام شده و نیل به این مقصد در سایه توصیف و تحلیل گزارههای اصولی، با گرد آوری کتابخانهای میسر است؛ که نتیجهی آن رسیدن به یک جمع بندی در باب مقدمات حکمت، از منظر علامه مظفر، آخوند خراسانی، میرزای نائینی و آیت الله سبحانی میباشد.