چکیده

یکی از سؤالات مطرح در ادوار مختلف برای دینداران و غیر دینداران نقش دین و نهادهای دینی در شئونات دنیوی انسانها است. با بروز سختیها، مشکلات و بحران های طبیعی از قبیل زلزله، سیل، خشکسالی و بیماریهای واگیردار پی جویی این مساله که آیا نهادهای دینی نقشی در رفع این معضلات دارند، و یا چه نقشی می توانند ایفا کنند پر رنگ تر می شود. بر اساس تعالیم اسلام، سنت نبوی و عملکرد ایشان در مسجد که مبتنی بر رعایت مصالح و حقوق اجتماعی مسلمان است، عالمان و اماکن مذهبی نیز نمی توانند نسبت به معضلات و چالش هایی که در پی بحران های زیست محیطی به وجود آمده است بی تفاوت باشند به همین خاطر در ادوار مختلف مشاهده می شود که عالمان دینی، مساجد و اماکن مقدسه به پیروی از سیره و سنت نبوی و ائمه اطهار از گروههای مؤثر اجتماعی بوده اند. در این تحقیق تلاش شده است با تکیه بر منابع کتابخانه ای و تاریخی و بر اساس روش توصیفی – تحلیلی به این پرسش پاسخ داده شود که روحانیون، مساجد و اماکن مذهبی چه تدابیر و اقداماتی را در مواجهه با بحران های طبیعی در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، علمی، دینی، پزشکی، سیاسی و فرهنگی از آغاز صفویه تا پایان قاجار اتخاذ کرده اند. بر اساس یافته های تاریخی در این تحقیق که در سه بخش روحانیت، مساجد و اماکن مذهبی سامان یافته است در ابعاد مختلف ذکر شده می توان کارکردهای گوناگونی در رفع بحران را مشاهده کرد. البته برای روحانیون در مقایسه با سایر موارد نقش و سهم بیشتر و مؤثر تری در ابعاد گوناگون می توان قائل شد.

دانش آموخته

• روح الله قنبری

استاد راهنما

• حامد قرائتی

  عضو هیات علمی گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم (ع)

استاد مشاور

• حسین ایزدی

  عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام