چکیده

از نظر فقه اهل بيت عليهم السلام، ناديده گرفتن احكام و قوانين شريعت، مجاز نمي باشد حتي به منظور رسيدن به اهداف بزرگي مثل حفظ قدرت و حكومت اما در عين حال مواردي وجود دارد كه براي رسيدن به برخي اهداف، ترك بعضي از احكام شرعي، مجاز شمرده شده است. مانند جواز دروغ مصلحتي، جواز قتل سپر انساني در جنگ با مشركان و... .تلاش اين مقاله پاسخ به اين سوال است كه اگر در حكومت اسلامي، تامين يك هدف، ملازم باشد با ارتكاب يك وسيله حرام، در اين تزاحم بين هدف و وسيله، كدام هدف و در چه شرايطي مي تواند وسيله حرام را توجيه كند و ضابطه فقهي آن چيست؟ حل اين مساله در تشخيص جواز يا عدم جواز امثال موارد ذيل به ما كمك مي كند: ظلم كردن به افراد براي حفظ نظام اجتماعي؛ عهد شكني در مقابل دشمن براي حفظ حكومت؛ ربوي كردن سيستم بانكي به هدف حفظ نظام اجتماعي؛ استفاده از بمب شيميايي يا بمباران مناطق مسكوني دشمن براي دفاع يا استفاده از بمب هسته اي در صورتي كه حفظ حكومت اسلامي متوقف بر آن باشد؛ اعتراف گيري از متهمان به وسيله شكنجه براي حفظ امنيت كشور؛ محدود كردن آزادي سياسي براي حفظ امنيت يا حفظ اسلام يا...؛ منع از احتكار در موارد غير منصوص و محدود كردن تجارت خارجي و وضع كمرك، كنترل مواليد و... براي رسيدن به اهداف نظام اسلامي؛ تصرف در ملك مردم و فتح شوارع، به قصد حفظ جان مردم.

دانش آموخته

• حسن صادقیان مشکانی