اشتراک دانش دانشگاه باقرالعلوم (ع)
بررسی ارتباط اشاعره با خلافت عباسی
1393,علمی تخصصی
چکیده
عصر خلافت عباسی از مهمترین ادوار تاریخ اسلام است کـه تحـولات بـزرگ فکـری، سیاسـی، فرهنگـی و اجتماعی صورت گرفته در گستره آن ، از زوایای مختلف قابل تأمل و بررسی است . از جمله این تحولات ، شکل گیری فرقه های مذهبی و فکری است که فرقه کلامی اشاعره از جمله آنان است . زمان شکل گیری این فرقه مربوط به دوران ضعف خلافت عباسی می باشد که به تصریح مورخان شروع آن پس از دوران خلافت متوکل عباسی(م ٢٤٧ه .ق .) است . ابوالحسن اشعری بانی و مبدع مکتب کلامی اشاعره ، در حوزه تفکر معتزلی رشد کرد. اما پس از چندین سال زندگی در بصره و حضور در درس ابوعلی جبائی از شیوخ معتزله ، در آغازین سال قرن چهارم هجری، از مکتب اعتزال روی گردان شد. و در نقد تفکر اعتزال ، اصولی را به آن اضـافه کـرد ومکتـب اشعری را بنیان نهاد که برای سالیان متمادی تفکر غالب در میـان اهـل سـنت گردیـد؛ و موضـوع مناسـبات اشاعره با خلفای عباسی از جمله موضوعات روز جهان اسلام در قرن چهارم و پنجم هجری شد زیـرا دسـتگاه خلافت عباسی پس از پشت سر گذاشتن دوران اقتدار، در دوره ضعف خلفاء نیز چـون گذشـته بـه منظـور پـی ریزی مبانی مشروع خلافت خود در اذهان عامه ، در صدد جلب رضایت و ارتباط با فرقـه هـای کلامـی مـؤثر حاضر در جامعه بود.لذا حکم قادر بالله خلیفه عباسی در سال ٤٣٣ق ، با امضـای فقهـای کـه حـاوی اعتقـادات اشعری میباشد از جمله گامهائی است که دستگاه خلافت در این راستا برداشته است . بررسی مناسبات اشاعره با خلفای عباسی میتواند ابعادی از تحولات و اختلافات و گرایش های فرقه ای آن دوران را روشن نماید.