چکیده

این پژوهش بدنبال آن است تا عوامل مؤثر بر رابطه علما با شاه عباس اول صفوی را بررسی کند. فرضیه‌ای که جهت پاسخ به این پرسش مطرح شده، عنوان می دارد که رابطه علما با شاه عباس تحت تأثیر عوامل مذهبی و سیاسی بوده است. بنابراین در فصول مختلف این رساله تلاش شده است تا گام به گام پاسخ جامعی به پرسش مطرح شده داده شود. شاه عباس اول که مورخان داخلی و خارجی رفتار او را گونه‌ای از جمع نقضین دانسته‌اند صفاتی چون مذهبی و لاقید بودن خست و بخشندگی، خشونت و لطافت را در خود جمع کرده بود. وی از سویی خود را کلب آستان علی (ع) مینامید و پیاده به زیارت امام هشتم می رفت و از دگر سو در مجالس بزم و طرب شراب مینوشید و از روزه گریزان بود. شیخ بهایی، میرداماد، میرفندرسکی و ملاصدرا چهار تن از علمای بزرگ دوره شاه عباس اول هستند که هر یک به نحوی در جایگاه دانشمندان معاصر خود ممتاز بوده‌اند. شیخ بهایی، میرداماد و میرفندرسکی از علمایی بودند که گرچه حکمت صفوی را مشروع نمی دانستند ولی برای اعتلای فرهنگ شیعه، در دربار شاه عباس حضور مییافتند و رفتارهای ناپسند وی را نادیده می گرفتند. ملاصدرا نیز که جز معدود دفعاتی با دربار صفوی حشر و نشر نداشت علمای درباری را سرزنش میکرد و آنها را تقبیح مینمود. اما نسبت به اساتید خود چون شیخ بهایی و میرداماد چنین نظری نداشت و همواره آنها را مورد تکریم و احترام قرار میداد.

دانش آموخته

• الهام بیگدلی

استاد راهنما

• نجف لک زایی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

استاد مشاور

• حسین ایزدی

  عضو هیات علمی گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام