مقدمه پژوهش، عهدهدار اریهی طرح تحقیق است. پرسش اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل گرایشهای متفاوت علما در جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران می باشد. پژوهش حاضر، دارای یک مقدمه و چهار فصل و نتیجه گیری، پایان بخش مباحث این پژوهش است. در فصل اول، به بررسی تاریخ نفت و جنبش ملی شدن صنعت نفت پرداخته شده است. در این فصل به نقش نفت و اهمیت آن در اقتصاد جهانی، نقش نفت در اقتصاد ایران و تاریخچه امتیازهای نفتی: امتیاز "هوتز"، "رویتر"، "بانک شاهنشاهی ایران"، "دارسی" و قرارداد الحاقی "گس-گلشاییان"، مورد بررسی قرار گرفته است. فصل دوم، به بررسی آرا و عملکرد آیت الله کاشانی در نهضت ملی شدن صنعت نفت میپردازد. در ابتدا به شرح حال، طرز تفکر و خط مشی وی پرداخته میشود. و در ادامه، مبارزه وی در راه ملی شدن صنعت نفت مورد بررسی قرار میگیرد. فصل سوم، عهده دار بررسی آرا و عملکرد فداییان اسلام در جنبش ملی شدن صنعت نفت است که ابتدا به تاریخ پیدایش فداییان اسلام و در ادامه به آرا و عملکرد آنها در جنبش ملی شدن صنعت نفت و در نهایت، سرانجام این گروه به بحث گذاشته شده است. پایان بخش فصول این پژوهش فصل چهارم است که به بیان آرا و عملکرد آیتالله بروجردی و سایر علما من جمله دیدگاههای امام خمینی (قدس سره) در بارهی این نهضت و سایر علما پرداخته شده است. نتیجه گیری پایان بخش این پژوهش است.
استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
دانشیار گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام معاون آموزش و فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام