دغدغه اصلی ما در این پژوهش این است تا به این سؤال پاسخ دهیم که مشکلات حکومت امام علی (ع) چه بود و راه حل اصلاحی امام علی (ع) جهت حل آن چگونه بود. فرض ما بر این است که مهمترین مشکلات حکومت امام علی (ع) مشکلات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بود که امام علی (ع) متناسب با هر یک از مشکلات فوق راه حل اصلاحی خاصی را در پیش گرفتند. امام علی (ع) مشکلات جامعه خود را به خوبی شناسایی کرده بود و از مشکلات موجود کاملا آگاه بود. امام علی (ع) در بطن جامعه بود و از نزدیک با مشکلات آشنا بود و از علت وجود چنین مشکلاتی آگاهی داشت و زمانی به خلافت رسید مشکلات را شناسایی کرده و به حل آن مشکلات پرداخت. هدف امام علی (ع) از اجرای اصلاحات بازگرداندن جامعه به سنت و سیره رسول خدا (ص) و اجرای احکام الهی بود. امام علی (ع) در پی آن بود تا احکام و حدود الهی که ما در زمان خلفای سابق تعطیل شده بودند دوباره اجرا شود و جامعه اسلامی که با این انحرافات و بدعتها خو گرفته بودند اصلاح شوند و به راه صحیح و درست هدایت شوند. به این ترتیب امام علی (ع) بعد از مشاهده بحرانها و مشکلات موجود و علت وجود چنین مشکلاتی نهایتا به حل آن میپردازد و برنامه اصلاحی خویش را در حوزههای مختلف اقتصاد، سیاست، فرهنگ و اجتماع اجرا می کند تا جامعه اسلامی را از مسیر منحرف شده نجات دهد و به راه صحیح هدایت کند.
استاد تمام گروه علوم و اندیشه سیاسی و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی ، رئیس پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی
استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی