در این تحقیق درصدد بررسی علل قیام علویان در دوره اول خلافت عباسیان هستیم و می خواهیم بیان نماییم، علی رغم مبارزه سیاسی و جان فشانی و درگیری علویان برای سرنگونی خلافت بنی امیه و همکاری اولیه بنی عباس با آنان در این مبارزه، بنی عباس با زیرکی تمام و وجود یک دسته از عوامل سیاسی اجتماعی به قدرت دست یافتند. علویان متوجه شدند که سختی، مشقت و جان باختگی و زندان و شکنجه را در چندین دهه علویان و اولاد بنی حسین(ع) متحمل شدند ولی عباسیان با حیله و تزویر و یک سری عوامل دیگر به قدرت رسیدند و هم اکنون نه تنها جایی در این حکومت برای آنها در نظر گرفته نشده بلکه با سوء استفاده از خاندان اهل بیت (ع)، قوانین اسلامی را زیر پا گذاشته و دست به آزار و اذیت شیعیان و اولاد ائمه اطهار (ع) زده و در این کار حتی از بنی عباس نیز پیشی گرفته اند. علویان به خاطر طرح قبلی به جهت احقاق حق و نهایتا غیرت دینی و تعصب و همت انقلابی نمی توانستند مظالم عهد عباسی و تحقیری را که بر آنها وارد ساخته بودند، تحمل نماییند. لذا با حمایت مردم و فقهاء دست ه حرکت و قیام علیه عباسیان زدند. به جهت بررسی این منظور، تحقیق را در سه بخش ارائه می کنیم، بخش اول، شناخت عباسیان که در این بخش به ذکر شخصیت عباس و فرزندان او پرداخته می شود و همچنین به شروع دعوت عباسیان و پیروزی ابومسلم بر بلاد خراسان و شکست بنی امیه و به خلافت رسیدن سفاح پرداخته می شود. در بخش دوم، به شناخت علویان، رمز محبوبیت علویان و مظلومیت علویان وبه شاخه های علویان فرق شیعه امامیه، زیدیه، و شیعیان عباسی پرداخته می شود. در بخش سوم، به علل نزاع علویان و عباسیان و قیامهای محمد بن عبدالله و ابراهیم بن عبد الله و حسین بن علی و یحیی بن عبداالله پرداخته می شود و در آخر، علل قیام علویان و نتیجه گیری و منابع و مأخذ ذکر می گردد.
دانشیار گروه تاریخ و تمدن دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام
دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران