چکیده

یکی از براهین الاهیاتی که اثبات کننده چند مسئله از مسائل الاهیاتی است برهان محبت است. یکی از تقریرهای این برهان که در حقیقت تقریر اصلی این برهان می باشد، ریشه در احتجاجی از حضرت ابراهیم(ع) دارد.تقریر دومی نیز از این برهان ارائه شده است و به احتجاج حضرت ابراهیم(ع) استناد داده شده لکن علی رغم صحت این تقریر،استناد آن به احتجاج حضرت ابراهیم(ع) مورد اشکال می باشد.همچنین می‌توان تقریرهایی دیگر نیز برای این برهان بیان نمود و بطور کلی این برهان به چهار صورت قابل تقریر است. تقریر اول این برهان از راه انحصار محبوبیت در خداوند، توحید ربوبی او را اثبات می‌کند، تقریر دوم بواسطه وجود محبت نسبت به خدا، وجود خدا را اثبات می‌کند، تقریر سوم بواسطه محبوب نبودن موجود ناقص، به اثبات کمال مطلق در مورد خداوند می‌پردازد و تقریر چهارم بواسطه وجود محبت به بقاء در انسان، وجود معاد را به اثبات می‌رساند. این برهان ویژگی هایی دارد که آن را از سایر براهین الاهیاتی متمایز می‌گرداند. همچنین این برهان از جهات گوناگون عقلی و نقلی قابل بررسی است. پیرنگ هایی نیز برای برهان محبت در متون دینی یافت می‌شود. دلیل اصلی تقریر اول این برهان که در حقیقت تقریر اصلی این برهان نیز هست آیات ۷۶-۷۹سوره انعام می باشد که البته تفاسیر مختلفی از آن صورت گرفته است که به دو دسته تقریرهای مبتنی بر مؤلفه افول و تقریر بصورت برهان محبت تقسیم می‌شوند، اما با توجه به برخی ادله، تفسیر این آیات بصورت برهان محبت، تأیید می‌گردد، همچنین بر سایر تفاسیر این آیات اشکالاتی وارد است.همینطور برای برخی تقریرهای این برهان پیرنگی در کلام عرفا و فلاسفه اعم از فلاسفه جهان اسلام و فلاسفه مغرب زمین می‌توان یافت. همچنین این برهان، حائز جایگاهی در عرفان، فلسفه، کلام و فلسفه دین می‌باشد و با برخی از مسائل این علوم ارتباط دارد.

دانش آموخته

• مجتبی میرزاجان زاده (علی پور)

استاد راهنما

• محمد مهدی گرجیان عربی

  استاد گروه فلسفه و کلام دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام

استاد مشاور

• سید محمود موسوی

  دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام