چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل اندیشه سیاسی حضرت آیت‌الله فاضل لنکرانی براساس نظریه بحرانی پرداخته است و در صدد پاسخگویی به این سئوال محوری است که اندیشه سیاسی ایشان چیست؟ و در پاسخ به چه مشکلات و معضلاتی مطرح شده است؟ پاسخ این سئوال بر این فرضیه استوار است که اندیشه سیاسی آیت‌الله فاضل لنکرانی در پاسخ به بحران‌های: استعمار، استبداد و اسلام ستیزی در قبل از انقلاب و بحران‌های: تهاجم فرهنگی، نابرابری‌های اجتماعی و تفرقه در بعد از انقلاب، مطرح شده است. بدین منظور پس از تبیین زمینه‌های فکری و عینی تکوینی اندیشه و شخصیت سیاسی ایشان به پاسخ سئوال مذکور در قالب چند سئوال فرعی دیگر پرداختیم. به همین خاطر این پژوهش از سه فصل شکل گرفته است. فصل اول، که در آن به شناسایی بحران و علل شکل‌گیری آن‌ها پرداخته می‌شود. از سه گفتار شکل گرفته است که در گفتار اول به مبانی ذهنی شکل‌گیری اندیشه‌ ایشان پرداخته می‌شود. این‌که چه عواملی در شکل‌گیری اندیشه ایشان مطرح بوده است که به عوامل محیطی خانواده و هم‌چنین اساتیدی که در شکل‌گیری افکار ایشان مؤثر بوده‌اند پرداخته شده است. در گفتار دوم بررسی اوضاع زمانه‌ی ایشان می‌پردازیم که از مشروطه آغاز می‌شود و بعد از بررسی عصر پهلوی تا شکل‌گیری انقلاب را در برمی‌گیرد و بعد از آن به تحلیل بحران‌های موجود در قبل از انقلاب پرداختیم. بحران‌هایی مانند، استبداد، استعمار و اسلام ستیزی، در گفتار سوم به بررسی اوضاع زمانه در بعد از انقلاب پرداخته می‌شود که شامل شکل‌گیری انقلاب و جمهوری اسلامی است و بعد از بحران‌های مطرح در آن ‌که عبارتند از: تهاجم فرهنگی، نابرابری‌های اجتماعی و تفرقه می‌باشد. فصل دوم، به بررسی نظام مطلوب از منظر آیت‌الله فاضل لنکرانی می‌پردازیم که این موضوع اندیشه سیاسی ایشان را شکل می‌دهد که اندیشه سیاسی ایشان در برپایی ولایت فقیه می‌باشد که در ادامه آن به بررسی حیطه‌ی وظایف اختیارات ولی فقیه پرداخته می‌شود که برآمده از احکام و قواعد فقه سیاسی می‌باشد. فصل سوم، شیوه‌ی انتقال از وضع موجود به وضع مطلوب که نقطه پایانی تحلیل اندیشه سیاسی ایشان می‌باشد، که روشد شد ایشان به دو شیوه‌ی انقلابی و رفرمیستی عمل کرده است که در خصوص بحران‌های قبل از انقلاب ایشان شیوه‌ی انقلابی را در نظر دانسته است امّا در خصوص بحران‌ها و آسیب‌های بعد از انقلاب ایشان به شیوه‌ی رفرمیستی توجه دارند چون ایشان آسیب‌های بعد از انقلاب را قابل حل شدنی می‌دانند و معتقدند با همین شیوه‌ می‌شود آن‌ها را رفع کرد و به اهداف و نظام مطلوب دست پیدا کرد. واژگان کلیدی: اندیشه سیاسی، ولایت فقیه، قواعد فقه سیاسی.

دانش آموخته

• محمد گرمابی

استاد راهنما

• نجف لک زایی

  استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

استاد مشاور

• محمدتقی آل سید غفور

  عضو هیات علمی و مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام نماینده مردم شوشتر در دوره اول مجلس شورای اسلامی